UFUK OLGUN
Venezuela konusunda konuşulanlar yüklü olarak ispatlanmış petrol rezervleri ile ilgili. Dünyanın en büyük ispatlı petrol rezervleri, 303,8 milyar varil, Venezuela’da yer alsa da rezervlerin hacmi kadar kalitesi, sondaj ve rafinaj maliyeti de kıymetli.
Bir varil petrolün sondaj maliyeti Venezuela’da 20 dolar düzeylerinin üzerine, bakım-onarım ve düzgünleştirme maliyetleri ile 40 doların üzerine kadar çıkabilirken bu sayı dünya petrol rezervleri bakımından 2. sırada bulunan Suudi Arabistan’da 10’da 1’inin altına kadar inebiliyor.
Venezuela’da yer alan Orinoco Oil Belt’te mevcut bitümlü kum (katran kumu) rezervlerinden kimi kaynaklara nazaran 600 milyar varil (maksimum) petrol üretimi bile mümkün. Lakin bu rezervlerde bulunan ve ‘heavy’ olarak sınıflandırılan bu petrolün rafinaj maliyeti de kendisi üzere ağır, 10-20 dolar/varil aralığında. Suudi Arabistan’da 3 dolar düzeylerine kadar inen bir maliyet.
ABD yıllardır Venezuela’dakilere emsal rezervleri işleyebilmiş bir altyapıya sahip. Esasen Venezuela’da petrol sondajı yapabilecek ve bu petrolü işleyerek global ticari standartlarda eser elde edebilecek çok sayıda ülke de yok.
ABD’nin şeyl petrolü üretimi ile karşılaştırıldığında, Venezuela’nın petrol rezervleri coğrafik olarak muazzam büyüklükte. Yapısal olarak ağır ve karışık. Lakin yeniden de esnek ve süratli üretilebilen, varil başına üretim maliyeti 45-50 dolarları aşınca kârsız bir hal alarak üretimi yavaşlatılıp durdurulabilen ABD şeyl petrolüne kıyasla lojistik maliyetleri, bakım maliyetleri ve yaptırımların getirdiği yükler nedeniyle şeyl petrolünden daha az arzulanabilen bir emtia pozisyonunda.
Venezuela’da petrol ihracatı gelirleri 2012 yılında pik gördükten sonra 2013’te önceki Devlet Başkanı Hugo Chavez’in ölümünün akabinde keskin biçimde geriledi. 2021 ve 2022’de sıfıra yakınsadı. Üretim ve ihracat da misal trendleri takip etti ve mevcut altyapısı ile ülke 1 milyon varil/gün düzeylerinde (çoğu vakit altında) üretim ve ihracat yapabiliyor.
Venezuela’nın petrolüne olan talep de yüklü olarak Çin’den geliyor
Halihazırda Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA, ABD’li Chevron, İspanya’dan Repsol, İtalya’dan Eni ülkede petrol üretim faaliyetleri yürütüyorlar. Venezuela’nın mevcut iktisadı ve altyapısı ile birlikte düşünüldüğünde, ülkenin petrol öyküsünün 1 günde değişemeyeceği, sürdürülebilir bir üretim için gerekli altyapı yatırımlarının yıllar alabileceği de bir gerçek.
Kısacası, Venezuela petrolü ABD karantinasında kalsa dahi petrol fiyatlarında Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla görülen bir sıçrama olabilmesi pek mümkün görünmüyor. Karantinanın kalkması durumundaysa artan üretimle birlikte yüzde 4’lük bir fiyat düşüşü olabileceği hesaplanıyor. Tıpkı vakitte, büyük rezervlerine karşın düşük kârlılığı nedeniyle Venezuela’nın petrolünün Suudi Arabistan üzere üretim ve rafineri maliyeti düşük ülkelerdeki ekonomik etkiyi yapması da pek mümkün değil.
Venezuela’nın petrolüne olan talep de yüklü olarak Çin’den geliyor. Bu durum, yani yüklü olarak tek bir alıcının olması da ülkenin petrol ablukasında olup olmaması, üretimindeki muhtemel artış yahut ihracatında keskin volatiliteyi global petrol piyasası için ‘sınırlı’ bir etken olarak konumlandırıyor.
Venezuela’da yaşananlar, yer altında ham rezerv halinde bulunan bir emtianın yapısının, yer üstüne çıkarılma ve işlenme maliyetlerinin ne kadar kıymetli olduklarını bize gösteriyor. Muazzam büyüklükte bir rezerv epey mütevazı bir ekonomik tesir gösterebiliyor.
