Dünyanın en saygın makro yatırımcılarından biri olan Ray Dalio, Orta Doğu’da tırmanan savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki blokajın, ABD’nin dünya tertibindeki hakimiyetini sona erdirebilecek bir kırılma noktası olduğunu savundu.
Dalio, tarihteki imparatorlukların çöküş süreçleriyle mevcut tablo ortasında direkt paralellikler kurdu.
‘Süveyş Krizi’ hatırlatması
Dalio, Substack’teki makalesinde 1956’daki Süveyş Krizi’ne atıfta bulunarak, İngiltere’nin o devirde yaşadığı stratejik hezimetin “Britanya İmparatorluğu’nun sonu” olduğunu hatırlattı.
ABD’nin misal bir imtihanla karşı karşıya olduğunu belirten Dalio, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin engellenmesi yahut bu geçişlerde dolar dışı para ünitelerinin (özellikle Çin yuanı) kullanılmaya başlanmasının, ABD’nin global ekonomik gücüne indirilmiş en büyük darbe olacağını vurguladı.
Çöküşün işaretleri
Ray Dalio, “Büyük Döngü” olarak isimlendirdiği teorisinde, yükselen ve çöken imparatorlukların ortak özelliklerini sıraladı. ABD’nin şu an bu döngünün riskli bir evresinde olduğunu belirten ünlü yatırımcı, çöküşü tetikleyebilecek üç ana ögesi öne çıkardı:
1) Devasa Borç ve Para Basımı: ABD iktisadının sürdürülemez borç yükü ve doların satın alma gücündeki aşınma.
2) İçsel Çatışma: ABD içindeki siyasi kutuplaşmanın ve toplumsal tansiyonun, dış tehditlere karşı ülkeyi kırılgan hale getirmesi.
3) Dış Savaş ve Jeopolitik Hezimet: İran üzere bölgesel güçlerle girilen maliyetli savaşların, ABD’nin askeri ve ekonomik kaynaklarını tüketmesi.
Doların tahtı sallantıda mı?
Dalio’nun tahlilinde en dikkat alımlı noktalardan biri, petrol ticaretinde doların baypas edilmesi senaryosu oldu.
Eğer Hürmüz Boğazı’ndan geçişler için İran yahut bölgedeki öbür aktörler Çin yuanı üzere alternatif para ünitelerini kaide koşarsa, bu durumun “petrodolar” sistemini çökerteceğini tabir etti.
Dalio’ya nazaran, doların rezerv para ünitesi statüsünü kaybetmesi, ABD’nin borçlarını finanse edememesi ve global gücünün ansızın buharlaşması manasına gelebilir.
“Yatırımcılar hazırlıklı olmalı”
Dalio, bu sürecin yalnızca jeopolitik bir kriz değil, birebir vakitte büyük bir servet transferi devri olduğunu belirterek yatırımcıları uyardı. Mevcut dünya sisteminin “çatırdadığını” tabir eden milyarder yatırımcı, çeşitlendirilmiş bir portföyün ve gerçek varlıkların, bu tıp sistemik değişim devirlerinde hayatta kalmak için kritik olduğunu kelamlarına ekledi.
