İran savaşının ekonomik tesirleri Avrupa’da da hissedilmeye başlandı; daha dingin büyüme ve daha süratli enflasyon, bölge genelinde endüstriyel, mali ve siyasi baskıları derinleştirme riski taşıyor.
Şirketler, bilhassa kaynak ağır bölümlerde, şimdiden baskıyı hissediyor ve şahsî gelirlerin azalmasıyla birlikte olumsuz tesirlerin daha geniş bir alana yayılma tehlikesi giderek artıyor.
Donald Trump’ın askeri harekatı, birinci atakların başlamasından bir ay sonraki kadar belirsizliğini korurken, ülkeleri üretim beklentilerini düşürmeye ve güç kaynaklı fiyat artışlarına hazırlanmaya yöneltiyor.
Ukrayna’daki çatışmanın tesirlerinden nihayet kurtulmaya başlayan kıta için sonuç, hane halklarına yardım teklif edilmesi ve merkez bankalarının faiz artırımlarına yönelmesiyle , bu krizi yenmek için kullanılan siyaset ayarlarına kısmen geri dönüş üzere görünüyor.
Şirketler açısından bakıldığında, bu durum halihazırda Alman kimya üreticileri de dahil olmak üzere kaynak ağır bölümleri zorlarken, ferdî gelirlerin azalmasıyla birlikte daha geniş bir alana yayılma tehlikesi de giderek artıyor.
Cuma günü bir araya gelecek Avrupa Birliği maliye bakanlarının aklında tüm bunlar olacak. Savaşın tesirini kıymetlendirmek ve yardım çalışmalarını daha yeterli koordine etmenin yollarını bulmak için çabukla düzenlenen bir video görüşmesinde Uluslararası Enerji Ajansı Lideri Fatih Birol tarafından bilgilendirilecekler.
“Artışlar her girdi fiyatını etkileyecek”
Barclays’in ekonomi araştırmaları başkanı Christian Keller , “En başta güç ağır dalların ziyan gördüğü çok açık. Fakat bu durum ne kadar uzun sürerse, her bölüme, her girdi fiyatına yansıyacak” dedi.
Petrol ve doğalgaz piyasaları yükselirken ve piyasa inancı göstergeleri düşerken, Avrupa Merkez Bankası’nın geçen hafta açıkladığı daha karamsar görünümün akabinde Almanya ve İtalya da dahil olmak üzere birçok ülke resmi büyüme varsayımlarında kesinti yapmayı pahalandırıyor.
Christine Lagarde, Perşembe günü yayınlanan bir Economist podcast’inde, mevcut şokun “şu anda hayal edebileceğimizin muhtemelen ötesinde” olduğunu söyledi. Bu durum, mevcut krizin ne kadar önemli olduğuna dair bir değerlendirmenin gecikmesine yol açıyor.
Üretim kesintileri başladı
2022’deki son güç maliyeti artışından ağır darbe alan Alman kimya sanayisi, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı olması nedeniyle üretim kesintileri konusunda ikazda bulundu.
Ülkenin en büyük amonyak fabrikası SKW Piesteritz GmbH’deki üretim, teknik asgarî olan yüzde 85’e düşürüldü; özel kimyasallar üreticisi Evonik Industries ise karşılaşabileceği ziyanı hâlâ kıymetlendiriyor. CEO Christian Kullmann, “Kesin sonuçları belirlemek için şimdi çok erken” dedi.
Nakliyecilikte haftalık 40-50 milyon dolar ek maliyet
Konteyner nakliyeciliği şirketi Hapag-Lloyd AG, yakıt, sigorta ve depolama üzere kalemler için haftalık 40 milyon ila 50 milyon dolar ortasında ek maliyetle karşı karşıya. Şirket CEO’su Rolf Habben Jansen, şirketin bu maliyetin bir kısmını “beklenmedik durum ve acil durum giderleri” yoluyla karşılamaya çalıştığını belirtti.
Bu çeşit maliyetler, tedarik zinciri boyunca artarak herkes için hayatı daha kıymetli hale getirme tehdidi oluşturuyor. Tüketiciler bunun farkında: Fransa istatistik ofisine nazaran, önümüzdeki yıl daha süratli fiyat artışı bekleyen hane halkı oranı “çok güçlü bir şekilde” arttı.
İngiliz moda şirketi Next Plc , savaşın üç ayı aşması durumunda fiyatları yüzde 1,5 ile yüzde 2 ortasında artırabileceği konusunda uyardı. İsveçli Hennes & Mauritz AB ise uzun süren bir çatışmanın güç dalından kaynaklanan ve tüketimi kısıtlayabilecek bir tesire yol açabileceğini belirtti.
Geçen yıl yaşanan ticaret krizi sonrasında ekonomik canlanma ve düşük enflasyon beklentisi içinde olan bir bölgede yaşanan bu beklenmedik değişim, kıymetli sonuçlar doğurabilir.
Euro bölgesi için, çatışmanın, ABD takviyesinin azaldığı ve Çin rekabetinin daha da şiddetlendiği bir dünyada bloğun kendi başına ilerlemesini sağlayacak ıslahatlar için bir teşvik mi yoksa bir mahzur mi olduğu sorusu gündeme geliyor. Bununla birlikte, ekonomik takviye tedbirlerinin finansmanı da birçok ülke için bir sorun teşkil ediyor, sırf Almanya’nın manalı bir mali alanı bulunuyor.
