Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu’da devam eden çatışmaların global ticaretin büyüme beklentileri üzerinde önemli baskı oluşturduğunu ve 2026 yılına ait projeksiyonları aşağı istikametli tehdit ettiğini açıkladı.
DTÖ, Global Ticaret Görünümü ve İstatistikler Raporu’na ait güncellemesini yayımladı.
Raporda, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hücumlarıyla bölgede artan tansiyonun, güç fiyatlarının yüksek düzeylerde kalması halinde global ticaret üzerinde beklenenden daha güçlü bir darbe yaratabileceği uyarısı yapıldı.
Çatışmaların sürmesi durumunda yükselen güç maliyetlerinin besin arzı ve hizmet ticareti üzerinde ek baskı oluşturacağına işaret edilen raporda, bilhassa seyahat ve nakliyat kesimlerinde yaşanabilecek aksamaların ticaret hacmini daraltabileceği tabir edildi.
Geçen yıl yapay zeka dayanaklı eserlerin katkısıyla güçlü büyüme kaydedildiği hatırlatılan raporda, 2026 yılında ise yavaşlama eğiliminin öne çıktığı belirtildi. Raporda şu değerlendirmelere yer verildi:
“Orta Doğu’da devam eden çatışmalar, güç fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda ticaret büyümesini daha da aşağı çekebilir. Bu durum tıpkı vakitte seyahat ve nakliyatta yaşanan aksamalar nedeniyle besin arzı ve hizmet ticareti üzerinde de baskı oluşturacaktır. Lakin çatışmaların süratle sona ermesi ve yapay zeka harcamalarındaki artışın sürmesi halinde, global ticaret görünümü yine güzelleşebilir.”
Raporda, DTÖ ekonomistlerinin, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarının 2026 boyunca yüksek kalması halinde global mal ticareti büyüme kestiriminden 0,5 puan düşüş yaşanabileceğini ve artış oranının yüzde 1,4’e gerileyebileceğini öngördüğü belirtildi.
Gıda güvenliği ve tüketici maliyetleri risk altında
DTÖ Genel Yöneticisi Ngozi Okonjo-Iweala, bahse ait değerlendirmesinde Orta Doğu’daki krizin temel besin güvenliği ve tüketici maliyetleri üzerinde risk oluşturduğunu vurgulayarak “Enerji fiyatlarındaki daima artışlar besin güvenliği, tüketiciler ve işletmeler üzerindeki maliyet baskıları aracılığıyla global ticaret risklerini tırmandırabilir.” tabirlerini kullandı.
Küresel ticaretin karşı karşıya olduğu risklere dikkat çeken Okonjo-Iweala, üye ülkelere iş birliği davetinde bulunarak öngörülebilir siyasetlerin global ekonomik yükü hafifletebileceğini tabir etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların global gübre tedarikine tesiri büyük
DTÖ raporunda, Orta Doğu’daki çatışmaların lojistik boyutuna da değinilerek Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamaların global tarım için kritik değere sahip gübre sevkiyatını olumsuz etkilediği belirtildi.
Dünya gübre ihracatının üçte birinin bu bölgeden geçtiği hatırlatılan raporda, Hindistan, Tayland ve Brezilya üzere büyük tarım üreticilerinin önemli ithalat riskleriyle karşı karşıya olduğu tabir edildi.
Raporda, yapay zeka odaklı eserlerin katkısıyla 2025’te yüzde 4,6 büyüyen global mal ticaretinin, olağanlaşma süreci ve jeopolitik risklerin tesiriyle 2026’da baz senaryoda yüzde 1,9’a gerilemesinin beklendiği kaydedildi.
Ancak Orta Doğu’daki krizin derinleşmesi halinde bu oranın daha da aşağı çekilebileceği, hizmet ticaretindeki büyümenin ise yüzde 4,1’e kadar yavaşlayabileceği öngörüldü.
