Canlıların gündelik hayatlarını idame ettirebilmeleri için temel bir ihtiyaç olan su, sirkülasyon ve sindirim faaliyetlerindeki rolü dışında tarım, güç, sanayi ve sıhhat alanlarında da büyük kıymet taşıyor.
Birleşmiş Milletler’in (BM) öncülüğünde, tatlı su kaynaklarının ehemmiyetine dikkati çekmek ve sürdürülebilir idaresi teşvik etmek emeliyle her yıl 22 Mart “Dünya Su Günü” olarak kutlanıyor.
Dünya genelinde her 4 bireyden 1’i inançlı içme suyuna ulaşamıyor
Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler Milletlerarası Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) Ağustos 2025’te yayımladığı rapora nazaran, 2015’ten bu yana 961 milyon kişi inançlı içme suyuna erişim kazandı.
Buna karşın, dünya genelinde 2,1 milyar kişi hala inançlı formda yönetilen içme suyu hizmetlerine erişmekte zahmet çekiyor. Bu sayı, son yıllarda yaşanan tüm gelişmelere karşın her 4 bireyden 1’inin sıhhat açısından inançlı olan içme suyuna basitçe ulaşamadığını gösteriyor.
Bunlardan 1,4 milyarı temel su hizmetlerine ulaşamazken, 287 milyon kişi kısıtlı hizmetlere erişiyor, 302 milyon kişi iyileştirilmemiş su kaynaklarını kullanıyor ve 106 milyon kişi ise direkt ırmak yahut göl üzere yüzey sularını tüketiyor.
Göl ve ırmak üzere yüzey sularının arıtılmadan ve denetim edilmeden direkt tüketilmesi, şahsî temizlikte yahut yemek imalinde kullanılması, mide bağırsak enfeksiyonlarının yanı sıra tifo, kolera, dizanteri, hepatit A ve E üzere hastalıklara yol açabiliyor.
Canlılar için en değerli ömür kaynaklarından biri olan suya erişim konusunda yaşanan eşitsizlikler ise milyonlarca insanın ömür standartlarını olumsuz etkiliyor. Temel su, sanitasyon ve hijyen hizmetlerine erişimde gelir seviyesi, cinsiyet, etnik köken ve fizikî durum üzere faktörler besbelli eşitsizliklere yol açıyor.
En az gelişmiş ülkelerde yaşayan beşerler inançlı içme suyu ve sanitasyon hizmetlerinden mahrum kalma açısından başka ülkelere kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla risk altında bulunuyor.
Bayanlar ve kız çocukları eğitim ve iş hayatından yoksun kalıyor
Dünya genelinde musluk suyu bulunmayan her 10 hanenin 8’inde, meskene en yakın çeşme yahut kuyudan su taşıma vazifesi kız çocuklarına düşüyor.
Afrika ülkesi Malavi’deki meskenlerin yüzde 76’sında, Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki (OAC) konutların yüzde 73’ünde ve Çad’daki meskenlerin yüzde 70’inde kızlar yahut bayanlar su taşımakla görevlendiriliyor.
Malavi’deki hanelerin yarısında ve Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Madagaskar ve Zimbabve’deki hanelerin dörtte birinden fazlasında bayanlar ve kız çocukları, su taşımak için günde 30 dakikadan fazla vakit harcıyor.
Suya ulaşmak için uzun aralıklar kat etmesi gereken bayanlar ve kız çocukları, eğitimden yahut iş hayatına iştirak imkanlarından yoksun kalırken, bu süreçte yalnız başlarına oldukları için akın ve kaçırılma üzere risklerle de karşı karşıya kalıyor.
Engelli bireyler inançlı su kaynaklarına erişmekte zahmet çekiyor
2022’de yayımlanan “Papua Yeni Gine Sosyo-Demografik ve Ekonomik Araştırması”na nazaran, ülkede engelli bireylerin yaşadığı hanelerin suya erişimi başka hanelere kıyasla daha güç.
Pasifik ülkesi Papua Yeni Gine’de engelli bireyin bulunmadığı hanelerde uygunlaştırılmış içme suyu kaynaklarını kullananların oranı yüzde 66 iken, engelli bireylerin bulunduğu hanelerde ise bu oran yüzde 56 oldu.
Engelli bireylerin bulunmadığı hanelerde suya muhtaçlık duyulduğunda erişebilme oranı yüzde 52 iken, engelli bireylerin bulunduğu hanelerde bu oran yüzde 48 olarak gerçekleşti.
Ayrıca, engelli bireylerin bulunmadığı hanelerin konut içinde yahut yakınında suya erişme oranı yüzde 45, engelli bireylerin yaşadığı hanelerde ise bu oran yüzde 37 oldu. Bu durum, engelli bireylerin yaşadığı hanelerin inançlı su kaynaklarına erişimde daha dezavantajlı pozisyonda olduğunu gösteriyor.
Engelli bireylerin yaşadığı hanelerin pak suya erişim, sanitasyon ve hijyen hizmetlerinde daha büyük zorluklarla karşı karşıya olduğu gözlemlenirken, uzmanlar bu durumun sıhhat risklerini artırabileceği konusunda ihtarda bulunuyor.
Paraguay’da yerli topluluklar suya erişemiyor
Güney Amerika ülkesi Paraguay’da ise yerli toplulukların pak su ve sanitasyon hizmetlerine erişimi genel nüfusa kıyasla besbelli biçimde daha düşük oldu.
BM’nin Su ve Sanitasyon Ortak İzleme Programı datalarına nazaran, ülkede genel nüfusun yüzde 81’i borulu şebeke suyuna erişebiliyorken yerli topluluklarda bu oranın yüzde 25 olarak kaydedildi.
Bu durum, yerli nüfusun inançlı su altyapısından yararlanma oranının genel nüfusa kıyasla üç kat daha düşük olduğunu gösteriyor.
Öte yandan, yerli toplulukların su gereksinimini daha çok alternatif kaynaklardan karşıladığı görülüyor. Buna nazaran yerli nüfusun yüzde 15’i yağmur suyu depolarını, yüzde 8’i pompasız kuyuları, yüzde 3’ü ise pompaya sahip kuyuları kullanıyor. Genel nüfusta ise bu oranlar hayli düşük düzeylerde kalıyor.
