Yardım kuruluşu Oxfam’ın yeni yayınlanan bir tahliline nazaran zenginlerin vergilendirilmemiş yararı 3,55 trilyon dolara ulaştı.
En güçlü yüzde 0,1’lik kesitin yurtdışında gizlediği vergilendirilmemiş servet, insanlığın en fakir yarısının toplam servetini aşıyor.
Panama Belgeleri’nin 10. yıldönümü öncesinde yayınlanan yeni bir Oxfam tahliline nazaran, en varlıklı yüzde 0,1’lik kesitin vergilendirilmemiş ve denizaşırı ülkelerde sakladığı servet ölçüsü, insanlığın en fakir yarısının (4,1 milyar insan) toplam servetinden daha fazla.
Bulgular, on yıl sonra bile üstün zenginlerin vergi kaçırmak ve varlıklarını gizlemek için denizaşırı sistemleri kullanmaya devam ettiğini gösteriyor ve aşırı zenginliği vergilendirmek ve vergi cennetlerinin kullanımına son vermek için koordineli milletlerarası aksiyona acil muhtaçlık duyulduğunu vurguluyor.
44 ülkenin toplam GSYİH’sının iki katından fazla
Oxfam’ın varsayımlarına nazaran, 2024 yılında vergilendirilmemiş 3,55 trilyon dolarlık servet, vergi cennetlerinde ve kayıt dışı hesaplarda saklanıyordu. Bu sayı, Fransa’nın GSYİH’sını aşıyor ve dünyanın en az gelişmiş 44 ülkesinin toplam GSYİH’sının iki katından fazla.
En güçlü yüzde 0,1’lik kesim, vergilendirilmemiş tüm denizaşırı servetin yaklaşık yüzde 80’ine, yani yaklaşık 2,84 trilyon dolara sahip. Bu küçük kümenin içinde, ultra güçlü yüzde 0,01’lik kesim ise yaklaşık yarısına (1,77 trilyon dolar) sahip.
Oxfam International’ın Vergi Sorumlusu Christian Hallum, “Panama Evrakları, en zenginlerin vergi ve kontrolden uzak, sessizce muazzam servetlerini sakladığı bir gölge dünyasının perdesini araladı. On yıl sonra bile, muhteşem zenginler hala denizaşırı kasalarda okyanuslar dolusu servet biriktiriyor” değerlendirmesini yaptı.
“Vergiden kaçırma güç ve cezasızlıkla ilgili”
Hallum’a nazaran, bu yalnızca zekice muhasebe formülleriyle ilgili değil, güç ve cezasızlıkla ilgili. Milyonerler ve milyarderler trilyonlarca doları vergi cenneti olan offshore ülkelerde sakladıklarında, kendilerini toplumun geri kalanını bağlayan yükümlülüklerin üstüne koyuyorlar. Sonuçlar kestirim edilebilir olduğu kadar yıkıcı da: Kamu hastanelerinin ve okulların fonlardan yoksun kaldığını, toplumsal dokunun artan eşitsizlikle parçalandığı ve sıradan insanların, çok az sayıda insanı zenginleştirmek için kurulmuş bir sistemin maliyetlerini omuzlamak zorunda kaldığı görülüyor.
Vergilendirilmemiş denizaşırı servetin azaltılmasında ilerleme kaydedilmiş olsa da, bu oran global GSYİH’nin yaklaşık yüzde 3,2’si üzere inatla yüksek düzeyde kalmaya devam ediyor. İlerleme de hayli istikrarsız: Global Güney’deki birden fazla ülke, vergi gelirine acil muhtaçlık duymalarına karşın Otomatik Bilgi Değişimi (AEOI) sisteminin dışında kalıyor. AEOI, son yıllarda vergilendirilmemiş denizaşırı servetin hissesini azaltmada tesirli olduğu izleniyor.
Oxfam hükümetlere daveti ise özetle şöyle:
“Birleşmiş Milletler Memleketler arası Vergi İşbirliği Çerçeve Mukavelesi kapsamında harika zenginlerin vergilendirilmesi ve vergi cennetlerinin ortadan kaldırılması için kapsayıcı global işbirliğini güçlendirmek ve tamamlayıcı bölgesel ve memleketler arası teşebbüsleri desteklemek.
Vergi otoritelerini ve finansal şeffaflığı güçlendirin, hükümetlere global bir varlık kaydı da dahil olmak üzere en varlıklı şahısların servetini belirleme ve izleme araçları sağlayın.
En güçlü yüzde 1’lik bölümün hem emek hem de sermaye gelirlerinden elde ettikleri gelirler üzerinden kıymetli ölçüde daha yüksek efektif vergi oranları ödemelerini sağlayın; milyonerler ve milyarderler için bu oranlar daha da yüksek olsun.
Eşitsizliği azaltacak seviyede, bilhassa en varlıklı yüzde 1’lik kesiti gaye alan aşırı zenginliğe vergi getirin.”
