Uluslararası Güç Ajansının (UEA) yayımladığı “2025 Elektrik Piyasası Yarıyıl Raporu”na nazaran, dünya genelinde elektrik tüketiminin 2025’te güçlü bir artış göstereceği, 2026’da ise 29 bin teravatsaatin üzerine çıkarak rekor kıracağı öngörülüyor.
Sanayi üretimindeki artış, klima kullanımının yaygınlaşması, bilgi merkezlerinin büyümesi ve elektrifikasyon sürecinin hızlanması, talep artışının en önemli nedenleri ortasında yer alıyor. Elektrik talebinin, toplam güç talebine kıyasla 2025’te 2 kat daha süratli artması bekleniyor.
Rapora nazaran, elektrik talebindeki artışın yüzde 60’ı Çin ve Hindistan kaynaklı olacak. Çin’de 2024’te yüzde 7 olan artışın, bu yıl yüzde 5’e gerilemesi beklense de 2026’da tekrar hızlanarak yüzde 5,7’ye çıkacağı varsayım ediliyor.
Hindistan’da talep artışı yüzde 4 öngörülüyor
Hindistan’da ise geçen yıl yüzde 6 olan talep artışının bu yıl yüzde 4, 2026’da ise yüzde 6,6 olacağı öngörülüyor. ABD’de bilgi merkezlerinin tesiriyle 2025’te yüzde 2,3, 2026’da ise yüzde 2,2 büyüme bekleniyor. Avrupa Birliğinde (AB) ise 2025’te yüzde 1,1, 2026’da yüzde 1,5’lik kademeli toparlanma öngörülüyor.
Bu talebi karşılamak için elektrik üretiminde yenilenebilir güç kaynaklarının hissesi süratle yükseliyor. Rüzgar ve güneşten elde edilen elektrik üretiminin 2024’te 4 bin teravatsaati geçtikten sonra, 2025’te 5 bin teravatsaati, 2026’da ise 6 bin teravatsaati aşacağı varsayım ediliyor. Güneş ve rüzgarın toplam üretimdeki hissesinin, 2024’teki yüzde 15’ten 2025’te yüzde 17’ye, 2026’da ise yüzde 20’ye çıkması bekleniyor. Bu iki kaynak, 2025’teki elektrik talep artışının yüzde 90’ından fazlasını karşılayacak.
Emisyonlar gelecek yıl gerileyecek
Yenilenebilir güç kaynaklarındaki bu büyüme, kömürün tarihi yükünü azaltıyor. UEA’ya nazaran, bu yıl ya da en geç 2026’da yenilenebilir kaynaklardan yapılan elektrik üretimi, kömürü geçecek. Bu dönüm noktasının akabinde kömürün global elektrik üretimindeki hissesi 100 yıl sonra birinci defa yüzde 33’ün altına inecek. 2024’te yüzde 1,3 artan global kömür üretimi, 2025’te yüzde 0,5 düşecek, 2026’da ise yüzde 1,3 daralacak.
Emisyon tarafında ise elektrik bölümünden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının 2025’te yatay seyretmesi, 2026’da ise yüzde 1’e yakın gerilemesi bekleniyor.
UEA, kömürün gerileyen rolü karşısında, düşük emisyonlu üretimin entegrasyonu için daha esnek şebeke altyapısı, depolama tahlilleri ve uygun piyasa düzenlemeleri gerektiğini vurguluyor. Rapora nazaran, bilhassa Almanya, Hollanda ve İspanya üzere ülkelerde artan negatif elektrik fiyatları ve yaşanan kesintiler, dönüşen elektrik sisteminde güvenilirlik ve esnekliğin kıymetini bir kere daha ortaya koyuyor.
