İRFAN DONAT
Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD), sütte belirsizliğin büyüdüğünü, takviye ve fiyat açıklanmadan üreticinin plan yapamadığını bildirdi.
TÜSEDAD tarafından yapılan açıklamada, 2026 yılına ait çiğ süt ve buzağı dayanaklarının hala açıklanmadığına dikkat çekilerek, “Bu durumda üreticiyi belirsizlik içinde bırakmakta; üretim planlamasından yem tedarikine kadar tüm karar süreçlerini direkt etkilemektedir. Üretici önünü göremezken, sürdürülebilir üretimden kelam etmek mümkün değildir” tabirlerine yer verildi.
Diğer yandan, Ulusal Süt Konseyi’nin aldığı karar doğrultusunda sıcak çiğ süt tavsiye fiyatının üç
ayda bir güncellenmesi gerektiğine dikkat çeken TÜSEDAD; 1 Nisan 2026 prestijiyle geçerli olacak yeni fiyatın hala açıklanmamış olmasının daldaki meçhullüğü daha da derinleştirdiğini savundu.
Açıklamada, “Artan yem ve güç maliyetleri karşısında ayakta kalmaya çalışan üretici için vakit kaybı değil, netlik hayati değerdedir. Savaşın tesiriyle yem, güç ve lojistik maliyetleri süratle yükseliyor; Türkiye’nin yem hammaddesinde dışa bağımlılığı üreticiyi ağır baskı altına alıyor.
Navlun fiyatlarındaki yüzde 40–60 artış, geciken tedarik ve yükselen sigorta maliyetleri yem
hammaddesini daha kıymetli hale getirirken; akaryakıt ve elektrik masraflarındaki artış süt toplama,
kesimhane ve soğuk zincir maliyetlerini katlıyor. Bu gelişmeler küçük ve orta ölçekli üreticilerin
üretimden çekilmesine, hayvan bölümlerinin artmasına ve süt hayvanlarının azalmasına yol
açarak gelecekte et ve süt krizine dönüşme riski taşıyor. Bugün alınacak önlemler, yarının arz krizini
önleyecek kritik kıymet taşımaktadır” sözlerine yer verildi.
“ÜRETİM AZALIP, FİYATLAR SÜRATLE ARTABİLİR” UYARISI
Savaşın sadece üreticiyi değil tüketiciyi de etkilediği kaydedilen açıklamada şu ikaz yapıldı: “Yem, güç ve lojistik maliyetlerindeki artış et ve süt fiyatlarını süratle yükseltirken, süt eserleri ve temel besinlerde artırım ve besin enflasyonunda artış kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu nedenle bölümün sürdürülebilirliği için acil tedbirler alınması gerekmektedir: dayanakların hızla
ödenmesi, yem hammaddesinde yerli üretim seferberliği, süt fiyatlarının maliyet bazlı
güncellenmesi ve küçük üreticinin sistemde tutulması kritik değer taşımaktadır. Aksi halde üretim
azalacak, fiyatlar süratle yükselecek ve besin arz güvenliği önemli risk altına girecektir. Tarım ve
hayvancılık stratejik kesim olarak ele alınmalı ve üretici korunmalıdır.”
2024 yılından bu yana Ziraat Bankası’nın hayvansal üretim kredilerinde üst
limitlerin tıpkı kalmasının, üretim maliyetlerinin her yıl süratle artmasına karşın çiftçinin
finansmana erişimini önemli biçimde kısıtladığı kaydedilen açıklamada, “Tarımsal girdi fiyat endeksindeki yükseliş dikkate alındığında, bu limitlerin güncellenmemesi üreticiyi borç yükü altında bırakmakta ve üretimden kopma riskini artırmaktadır. Çiftçimizin üretimde kalabilmesi, verimliliğini artırabilmesi ve ülkemizin besin arz güvenliğinin korunabilmesi için kredi üst limitlerinin hemen yükseltilmesi gerekmektedir” denildi.
TÜSEDAD açıklamasında dala şu davette bulundu: “Çiğ süt ve buzağı takviyeleri ile sıcak çiğ süt tavsiye fiyatı gecikmeden açıklanmalıdır. Destekleme ödeme ölçülerinin belirlenmesinin akabinde ivedilikle ve bir takvime bağlı olmadan takviye ödemelerinin süratle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Üretici belirsizlik değil, öngörülebilirlik ister. Tarımda sürdürülebilirlik, fakat vaktinde alınan hakikat kararlarla mümkündür.”
