Uluslararası Yenilenebilir Güç Ajansından (IRENA) yapılan açıklamaya nazaran, ajansın, İklim Siyaseti Teşebbüsü (CPI) ile hazırladığı rapor, global güç dönüşümüne yönelik yatırımların geçen yıl 2,4 trilyon dolara çıkarak rekora ulaştığını ortaya koydu.
Bu fiyatın yaklaşık üçte biri yenilenebilir güç teknolojilerine yönlendirilirken, bu alandaki global yatırım 807 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Fakat rapor, yenilenebilir güç yatırımlarındaki yıllık artış suratının 2024’te yüzde 7,3’e düştüğüne işaret etti. Bu oran, bir evvelki yıl kaydedilen yüzde 32’lik artışın epey gerisinde kaldı.
Rapor, yenilenebilir güç yatırımlarının yüzde 96’sının elektrik dalında ağırlaştığını gösteriyor. Güneş gücü yatırımları geçen yıl 554 milyar dolarla tüm vakitlerin en yüksek düzeyine çıkarken, bu kalemde evvelki yıla nazaran yüzde 49 artış kaydedildi.
Yatırımlar gelişmiş ülkeler ve Çin’de ağırlaştı
Yenilenebilir güç, şebekeler ve batarya depolama yatırımlarının toplamı, 2024’te fosil yakıt yatırımlarını geride bıraktı. Buna rağmen, fosil yakıtlara yönelik harcamaların global ölçekte yine artış eğilimine girdiği belirtildi.
Enerji dönüşümü teknolojileri yatırımlarının yüzde 90’ı, geçen yıl da gelişmiş ülkeler ile Çin’de ağırlaştı. Gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler ise geride kaldı.
Güneş, rüzgar, batarya ve hidrojen üreten fabrikalara yapılan global yatırım 2024’te yüzde 21 düşerek 102 milyar dolara geriledi. Bu düşüş büyük ölçüde güneş paneli üretimindeki yatırımın azalmasından kaynaklandı.
Batarya fabrikası yatırımları neredeyse iki katına çıkarak 74 milyar dolarına ulaştı. Bu şebekelerde, elektrikli araçlarda ve bilgi merkezlerinde artan depolama talebine işaret etti.
Rapora nazaran, gelişmiş ve büyük ekonomiler güç dönüşümlerini finanse etmek için lokal finansal kaynaklara erişebilirken, düşük gelirli ülkeler gelişmemiş finansal piyasalar, sonlu mali kapasite, yüksek sermaye maliyetleri ve borç kırılganlıkları üzere nedenlerle dış dayanağa bağımlı durumda. Global olarak, 2023’te toplam yatırımın neredeyse yarısı borç yoluyla sağlandı ve bunun birden fazla piyasa faizleriyle gerçekleşti. Kalan kısım ise öz kaynak yatırımlarından oluştu. Hibe oranı yüzde 1’in altında kaldı.
Yatırımlar yeteri süratte değil
IRENA Genel Yöneticisi Francesco La Camera, rapora ait değerlendirmesinde şunları kaydetti:
“Enerji dönüşümüne yapılan yatırımlar artmaya devam ediyor, lakin 2030’a kadar yenilenebilir güç kapasitesini üç katına çıkarma global maksadına ulaşmak için gereken süratte değil. Yenilenebilir güce fon akışı yükseliyor, fakat hala en gelişmiş ekonomilerde ağırlaşıyor. Ülkeler COP30’da ‘Bakü’den Belem’e 1,3 trilyon Yol Haritası’nı ilerletmek için bir ortaya gelirken, geçişi hakikaten kapsayıcı ve global hale getirmek için gelişmekte olan ve yükselen ekonomilere finansmanı ölçeklendirmek hayati değer taşıyor.”
La Camera, IRENA’nın uzun müddettir, risk azaltıcı araçlar yoluyla özel yatırımı harekete geçirmek için kamu fonlarının daha makul kullanılmasını savunduğunu belirterek, “Ancak kar odaklı sermayeye çok bağımlılık, gelişmekte olan ülkelerin geride kalmasına neden oluyor. Özel finansmanın akmadığı yerlerde kamu kesimi, daha güçlü çok taraflı ve ikili işbirliği ile artırılmış iklim finansmanın dayanağıyla liderlik etmeli” tabirlerini kullandı.
